Aparatura · 9 min
Jak dobrać wirówkę
RCF zamiast RPM, rotor wychylny czy kątowy, chłodzenie i bezpieczeństwo — przewodnik po doborze.
O czym jest artykuł
Praktyczny przewodnik po doborze wirówki laboratoryjnej — od podstawowej zasady RCF zamiast RPM po wybór rotora, chłodzenia i klasy biobezpieczeństwa.
Dla kogo
Laboratoria diagnostyczne, badawcze, mikrobiologiczne i molekularne — osoby decyzyjne i użytkownicy.
Co zyskasz
- Nauczysz się dobierać urządzenie po RCF, nie po obrotach
- Wybierzesz właściwy typ rotora do swojej pracy
- Otrzymasz checklist przed zakupem i tabelę dopasowania
Zasada nr 1: RCF, nie RPM
Te same 4000 RPM w dwóch wirówkach z rotorami o różnym promieniu dają zupełnie różne RCF i różny efekt rozdziału.
Wzór
RCF = 1,118 × 10⁻⁵ × r × N² (r w cm, N w RPM). Brak RCF w dokumentacji producenta to sygnał ostrzegawczy.
Typ rotora
| Rotor | Cechy | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Wychylny (swing-out) | Płaski osad, czysty supernatant | Mocz, hodowle, gradienty, cytologia |
| Kątowy (fixed-angle) | Wyższe RCF (do 30 000 g), szybszy | Biochemia, ekstrakcja DNA, peletowanie |
| Mikropłytkowy | Dedykowany do MTP | ELISA, hodowle 96-well |
| Cytospin | Preparat na szkiełku | Cytologia płynów ustrojowych |
Chłodzenie
Niezbędne dla materiału termolabilnego — hodowle, białka, RNA, testy molekularne. Brak chłodzenia oznacza wzrost temperatury próbki o 8–15 °C w 15-minutowym cyklu.
- Pre-cooling do 4 °C przed startem cyklu
- Utrzymanie temperatury w trakcie pracy ±2 °C
Bezpieczeństwo
- Elektromagnetyczna blokada pokrywy
- Czujnik niewyważenia odcinający napęd
- Certyfikat IVD
- Klasa II dla materiału zakaźnego (IEC 61010-2-020)
Zasada żelazna
Zawsze wyważamy próbki parami z dokładnością 0,1 g. Niewyważenie 5 g przy 4000 RPM generuje siłę kilkudziesięciu kilogramów na łożysko.
Dobór do zastosowania
| Zastosowanie | Parametry |
|---|---|
| Uniwersalna med. | 4000 RPM / 3200 g, rotor 8×15 ml + 24×1,5 ml |
| Hematokryt | 12 000 RPM, kapilary |
| Mikrolitrowa biol. mol. | do 16 000 g, Eppendorf 1,5/2 ml |
| Białka | 21 000 g, chłodzona |
| Frakcjonowanie subkomórkowe | Ultrawirówka 100 000+ g |
Eksploatacja
- Codzienne czyszczenie komory i uszczelek (IPA 70%)
- Tygodniowa dezynfekcja kubków
- Miesięczna kontrola rotora (korozja, pęknięcia)
- Roczny przegląd serwisowy
Najczęstsze błędy
- 1.Uruchomienie cyklu z niewyważonymi probówkami
- 2.Probówki niezgodne z rotorem (szkło w rotorze do plastiku)
- 3.Pominięcie pre-coolingu przy próbkach termowrażliwych
- 4.Przekroczenie maksymalnej gęstości próbki
Checklist przed zakupem
- 1.Zakres RCF (nie RPM)
- 2.Zestaw rotorów zgodny z wymaganiami Użytkownika
- 3.Chłodzenie i zakres temperatur, jeśli jest wymagane
- 4.Deklaracja zgodności lub certyfikat IVD
- 5.Poziom hałasu <56 dB
- 6.Dostępność serwisu i części w kraju
- 7.Detekcja niewyważenia , kontrola bezpieczeństwa użytkowania
Masz pytania? Skomentuj lub napisz
Jeśli chcesz konsultacji w temacie tego artykułu — zostaw kontakt. Odpowiadam osobiście, zwykle tego samego dnia.
